Türkiye Silah İhracatında Dünyanın 11. Büyük Tedarikçisi Oldu

Türkiye’nin uluslararası savunma ihracatındaki konumu, Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından yayımlanan yeni verilerle yeniden gündeme geldi. SIPRI’nin 2021–2025 dönemini kapsayan raporuna göre Türkiye, dünyanın en büyük 11. silah tedarikçisi olarak sıralandı. Türkiye’nin büyük silah transferlerindeki ihracat hacmi, önceki beş yıllık dönem olan 2016–2020 ile karşılaştırıldığında yüzde 122 arttı.

Raporda Türkiye’nin küresel silah ihracatındaki payının yüzde 0,9’dan yüzde 1,8’e yükseldiği belirtiliyor. Veriler, Türkiye’nin uluslararası savunma pazarındaki konumunda son yıllarda yaşanan değişimi ortaya koyuyor. Bununla birlikte SIPRI’nin sıralaması, ülkelerin toplam savunma sanayisi gelirlerini değil, kurumun belirlediği kapsam içindeki büyük konvansiyonel silah transferlerinin hacmini esas alıyor.

Türkiye silah ihracatında 11. sırada

SIPRI’nin Mart 2026’da yayımladığı Trends in International Arms Transfers, 2025 başlıklı rapor, 2021–2025 dönemindeki uluslararası büyük silah transferlerini inceliyor. Türkiye, bu dönemde küresel ihracattan yüzde 1,8 pay alarak 11. sırada yer aldı.

Türkiye’nin ihracat hacmindeki yüzde 122’lik artış, 2016–2020 dönemiyle yapılan karşılaştırmaya dayanıyor. Bu oran, ihracatın dolar cinsinden değerinin yüzde 122 arttığı anlamına gelmiyor. SIPRI, ülkeler arasındaki büyük silah transferlerini karşılaştırmak için kendi metodolojisine dayalı bir ölçüm sistemi kullanıyor.

Bu ayrım, uluslararası savunma ticaretine ilişkin rakamların doğru yorumlanması açısından önem taşıyor. Finansal ihracat verileri, şirketlerin satış gelirleri veya bir ülkenin savunma ve havacılık sektörünün toplam ihracatı farklı ölçümleri ifade ediyor. SIPRI sıralaması ise belirli türdeki büyük silahların ülkeler arasındaki transferlerine odaklanıyor.

Küresel savunma ticaretinde öne çıkan ülkeler

SIPRI verilerine göre 2021–2025 döneminde dünyanın en büyük beş büyük silah tedarikçisi ABD, Fransa, Rusya, Almanya ve Çin oldu. Bu beş ülke, küresel büyük silah ihracatının yaklaşık yüzde 70’ini gerçekleştirdi.

ABD, yüzde 42’lik payla ilk sıradaki konumunu korudu. ABD’nin büyük silah ihracatı, 2016–2020 dönemine kıyasla yüzde 27 arttı. Fransa’nın ihracat hacminde de artış kaydedilirken Rusya’nın ihracatı aynı karşılaştırmada önemli ölçüde geriledi.

Bu tablo, uluslararası savunma ticaretinin sınırlı sayıda büyük tedarikçinin önemli paya sahip olduğu bir yapıda ilerlediğini gösteriyor. Bununla birlikte ülkelerin sıralamadaki yerleri; teslimatlar, siparişlerin gerçekleşmesi ve incelenen beş yıllık dönemdeki transfer hacmi gibi etkenlerle değişebiliyor.

Türkiye’nin 11. sırada yer alması da bu küresel tablonun bir parçası. Ülkenin ihracat hacmindeki artış ve küresel payındaki yükseliş, raporda öne çıkan gelişmeler arasında bulunuyor.

Türkiye’nin ihracatında öne çıkan pazarlar

SIPRI’nin 2021–2025 dönemine ilişkin verilerinde Türkiye’den büyük silah transferi yapılan ülkeler arasında Pakistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ukrayna öne çıkıyor. Rapora göre Pakistan, Türkiye’nin büyük silah ihracatının yüzde 16’sını oluştururken Birleşik Arap Emirlikleri yüzde 12, Ukrayna ise yüzde 8,4 pay aldı.

Bu oranlar, incelenen dönemdeki büyük silah transferlerinin dağılımını gösteriyor. Belirli bir ülkenin Türkiye’den aldığı payın yüksek olması, o ülkeyle yapılan bütün savunma ticaretinin aynı oranda olduğu anlamına gelmiyor. Veriler, SIPRI’nin kapsamına giren büyük silah transferleriyle sınırlı.

Uluslararası savunma ticaretinde ülkeler arasındaki ilişkiler yalnızca ürün teslimatlarından oluşmuyor. Bakım, eğitim, teknik destek, ortak üretim ve uzun vadeli tedarik anlaşmaları da savunma iş birliklerinin farklı boyutlarını oluşturabiliyor. Ancak bu faaliyetlerin tamamı SIPRI’nin büyük silah transferlerine ilişkin sıralamasında aynı şekilde ölçülmüyor.

Bu nedenle ihracat verilerini değerlendirirken raporun hangi ürünleri ve hangi transferleri kapsadığına dikkat etmek gerekiyor. Türkiye’nin küresel payındaki artış, bu ölçüm çerçevesinde anlam kazanıyor.

Küresel silah transferleri de arttı

SIPRI raporu yalnızca Türkiye’nin ihracatını değil, dünya genelindeki büyük silah transferlerinin genel eğilimini de ortaya koyuyor. Rapora göre 2021–2025 dönemindeki küresel büyük silah transfer hacmi, 2016–2020 dönemine kıyasla yüzde 9,2 arttı. Bu, 2011–2015 döneminden bu yana kaydedilen en büyük artış olarak açıklandı.

Bölgesel verilerde Avrupa dikkat çekti. Avrupa ülkelerinin büyük silah ithalatı, önceki beş yıllık döneme göre yüzde 210 yükseldi. Avrupa, 2021–2025 döneminde küresel büyük silah ithalatının yüzde 33’ünü gerçekleştirerek en büyük alıcı bölge konumuna geldi.

Asya ve Okyanusya bölgesinin küresel ithalattaki payı yüzde 31, Orta Doğu’nun payı ise yüzde 26 olarak kaydedildi. Amerika kıtası ve Afrika’nın payları daha düşük seviyelerde kaldı. Bu rakamlar, bölgeler arasındaki talep değişimlerinin küresel silah ticaretinin genel görünümünü etkilediğini gösteriyor.

Avrupa’daki artış, dünya genelindeki toplam transfer hacminin yükselmesinde önemli rol oynadı. Bununla birlikte bölgesel eğilimler tek başına her ülkenin gelecekteki tedarik politikası hakkında kesin bir sonuç vermiyor. SIPRI, beş yıllık dönemleri kullanarak kısa vadeli dalgalanmaların etkisini azaltmayı amaçlıyor.

İhracat ve ithalat verileri farklı bir tablo sunuyor

Türkiye’nin büyük silah ihracatındaki artışının yanında ithalat verileri de raporun dikkat çeken başlıkları arasında yer alıyor. SIPRI’ye göre Türkiye, 2021–2025 döneminde dünyanın en büyük büyük silah ithalatçıları sıralamasında 24. sırada bulundu.

Türkiye’nin küresel büyük silah ithalatındaki payı, 2016–2020 dönemindeki yüzde 1,5 seviyesinden 2021–2025 döneminde yüzde 1,2’ye geriledi. Aynı karşılaştırmada ithalat hacminde yüzde 9,7 düşüş kaydedildi.

İhracat ve ithalat verilerinin birlikte değerlendirilmesi, savunma ticaretinin tek yönlü bir göstergeden ibaret olmadığını ortaya koyuyor. Bir ülkenin ihracat hacmi artarken ithalat hacmi farklı bir yönde değişebilir. Bu iki gösterge, ayrı veri kümeleri ve farklı transfer akışları üzerinden değerlendiriliyor.

Ayrıca SIPRI’nin verileri, savunma ve havacılık sektörünün toplam ticari ihracatıyla birebir aynı kapsamı taşımıyor. Bu nedenle SIPRI’nin sıralamasını sektörün toplam ihracat geliri veya şirketlerin yıllık satış rakamlarıyla doğrudan eşitlemek doğru olmaz.

SIPRI verileri nasıl okunmalı?

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü, uluslararası büyük silah transferlerine ilişkin verileri uzun dönemli karşılaştırmalar yapabilmek amacıyla yayımlıyor. Kurumun kullandığı yöntem, transfer hacimlerini ortak bir ölçüm çerçevesinde incelemeye dayanıyor.

SIPRI’nin kendi açıklamasına göre bu ölçüm, ülkeler arasında transfer edilen büyük konvansiyonel silahların hacmini değerlendirmek için kullanılıyor. Dolayısıyla söz konusu değerler, doğrudan satış bedellerini veya ülkelerin savunma sanayisi ihracatından elde ettiği toplam döviz gelirini göstermiyor.

Raporlarda beş yıllık dönemlerin kullanılması da önemli. Büyük platformların teslimatları yıllara göre değişebildiği için tek bir yılın verileri genel eğilimi tam olarak yansıtmayabilir. Beş yıllık karşılaştırmalar, dönemler arasındaki değişimin daha tutarlı biçimde incelenmesine yardımcı oluyor.

Bu çerçevede Türkiye’nin 11. sırada yer alması ve ihracat hacminin önceki beş yıllık döneme göre yüzde 122 artması, SIPRI’nin belirlediği ölçüm yöntemi içinde değerlendirilmesi gereken veriler olarak öne çıkıyor.

Türkiye’nin uluslararası savunma ticaretindeki konumu

SIPRI’nin 2021–2025 raporu, Türkiye’nin küresel büyük silah ihracatındaki payının yüzde 1,8’e ulaştığını ve ülkenin dünya sıralamasında 11. sırada bulunduğunu ortaya koyuyor. Önceki beş yıllık dönemle karşılaştırıldığında kaydedilen yüzde 122’lik artış da raporun öne çıkan bulguları arasında yer alıyor.

Bunun yanında küresel büyük silah transfer hacminin yüzde 9,2 artması ve Avrupa’nın ithalatındaki belirgin yükseliş, uluslararası savunma ticaretinin genel görünümünü şekillendiren gelişmeler oldu.

Verilerin doğru değerlendirilmesi için ihracat hacmi, küresel pazar payı, finansal gelir ve toplam savunma-havacılık ihracatı gibi kavramların birbirinden ayrılması gerekiyor. SIPRI’nin raporu, bu göstergelerden özellikle büyük konvansiyonel silah transferlerine odaklanıyor.

Kaynaklar:

• Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI), Trends in International Arms Transfers, 2025, Mart 2026.
• SIPRI, Global arms flows jump nearly 10 per cent as European demand soars, 9 Mart 2026.

Not: Bu haberdeki sıralama ve yüzdelik değişimler, SIPRI’nin 2021–2025 ile 2016–2020 dönemlerini karşılaştıran verilerine dayanmaktadır.